İhracatta en kritik soru üründen önce gelir: parayı nasıl alacağım? Alıcı için en rahat yöntem sizin için en risklisidir; bu yüzden ödeme şekli her pazarlığın merkezindedir.
Risk sırasına göre yöntemler
1. Peşin ödeme (Cash in Advance): Mal sevk edilmeden bedelin tamamı ya da büyük kısmı hesabınıza gelir. Satıcı için en güvenli yöntemdir. Yeni alıcılarla ilk siparişlerde yaygın uygulama, yüzde 30-50 peşin, kalanı yükleme öncesi almaktır.
2. Akreditif (Letter of Credit / L*C): Alıcının bankası, belirlenen belgeleri ibraz etmeniz karşılığında ödemeyi garanti eder. Banka güvencesi vardır ama belge disiplini ister: evraklardaki en küçük uyumsuzluk (rezerv) ödemeyi geciktirir. Yüksek tutarlı ve yeni tanışılan alıcılarda tercih edilir. Teyitli akreditif, Türkiye'deki bankanızın da garanti vermesi demektir; ekstra maliyetine değebilir.
3. Vesaik mukabili (Documents against Payment): Sevk belgelerini bankaya verirsiniz; alıcı ödemeyi yapmadan belgeleri, dolayısıyla malı gümrükten çekemez. Banka aracıdır ama ödeme garantisi vermez. Alıcı maldan vazgeçerse ürününüz limanda kalır.
4. Mal mukabili (Open Account): Önce mal gider, ödeme sonra gelir. Tamamen alıcının dürüstlüğüne emanetsiniz. Sadece uzun süredir çalıştığınız, güvendiğiniz müşterilerle kullanın.
Yeni alıcıyla nasıl başlamalı?
İlk siparişte peşin veya yüksek oranlı ön ödeme isteyin; bu talebiniz ayıp değil, sektör standardıdır. Ciddi alıcılar bunu anlayışla karşılar. Küçük bir deneme siparişiyle başlayıp güven kuruldukça esneklik tanımak, hem sizi korur hem ilişkiyi büyütür.
Alıcının şirket bilgilerini doğrulamadan hiçbir yönteme geçmeyin: web sitesi, ticaret sicili, referanslar ve video görüşme basit ama etkili filtrelerdir.
İhracat kredi sigortası
Türk Eximbank'ın alacak sigortası programları, alıcının ödememe riskine karşı koruma sağlar. Vadeli çalışmak zorunda kaldığınız durumlarda değerlendirmeye değer; detaylar ve güncel koşullar için bankanıza veya Eximbank'a danışın.
Unutmayın: en iyi sipariş, parası garanti olan sipariştir. Fiyatta küçük bir taviz verip ödemeyi güvene almak, çoğu zaman en kârlı pazarlıktır.