İlk ihracatını yapan üreticilerin en çok karıştırdığı konulardan biri faturadır. "Yurt dışına e-fatura kesilir mi?", "e-arşiv mi olacak?", "Gümrük beyannamesine hangisi bağlanır?" soruları sıkça gelir. Bu yazı işin mantığını sade biçimde anlatır; uygulama detaylarını mali müşavirinizle birlikte netleştirin.
Önce temel ayrım
e-Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sistemi üzerinden, karşı tarafın da sistemde kayıtlı olduğu durumda kullanılan elektronik faturadır. e-Arşiv ise sistemde kayıtlı olmayan alıcılara kesilen, yine elektronik ortamda düzenlenen faturadır.
Yurt dışındaki alıcı Türkiye'deki e-fatura sistemine kayıtlı olmadığı için normal şartlarda ona e-arşiv fatura kesilir. Ancak mal ihracatında durum farklıdır.
Mal ihracatında "ihracat e-faturası"
e-Fatura mükellefi olan firmalar, gümrük beyannamesine bağlı mal ihracatında faturayı e-fatura sistemi üzerinden "ihracat" tipinde düzenler. Bu faturada alıcı olarak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın tanımlı bilgileri seçilir, gerçek alıcının bilgileri ise faturanın ilgili alanlarına yazılır. Fatura gümrük sistemine elektronik olarak iletilir ve gümrük müşaviriniz beyannameyi bu faturaya bağlar.
Kısacası: e-fatura mükellefiyseniz ve gümrük beyannameli mal gönderiyorsanız, faturanız e-fatura sisteminden ihracat tipinde kesilir. e-Arşiv bu durumda kullanılmaz.
e-Arşiv ne zaman devreye girer?
- Gümrük beyannamesi gerektirmeyen hizmet ihracatında (tasarım, danışmanlık gibi).
- e-Fatura mükellefi olmayan firmaların ihracatında (bu durumda kağıt veya e-arşiv fatura gümrüğe sunulur).
- Bazı posta ve hızlı kargo yoluyla yapılan küçük gönderimlerde farklı usuller uygulanabilir.
Hangi kapsamda olduğunuzu mali müşavirinizle teyit edin; yanlış sistemden kesilen fatura gümrükte beyannameye bağlanamaz ve sevkiyat bekler.
Faturada mutlaka olması gerekenler
Yurt dışı alıcı faturanızı kendi ülkesinde ithalat işlemi için kullanacaktır. Bu yüzden şunlar eksiksiz olmalı:
- Alıcının tam unvanı ve adresi
- Teslim şekli (FOB, CIF, DAP gibi) ve teslim yeri
- Ürün tanımı, GTİP kodu, adet ve birim fiyat
- Para birimi ve toplam tutar
- Ödeme şekli ve varsa vade
- Menşe bilgisi
Faturadaki ürün tanımı ile gümrük beyannamesi ve çeki listesi birebir aynı olmalıdır. En sık görülen hata, faturada "T-shirt" yazıp çeki listesinde "Bluz" yazmaktır; gümrük bunu takılma sebebi sayar.
KDV nasıl görünür?
Mal ihracatı KDV'den istisnadır; faturada KDV hesaplanmaz ve istisna kodu belirtilir. İstisna kodunun doğru seçilmesi, ileride KDV iadesi alırken önem taşır. Bu alan mali müşavirinizin işidir, ama faturayı siz kestiğiniz için kontrol etmeyi alışkanlık edinin.
Pratik öneriler
- İlk ihracat faturasını kesmeden önce mali müşaviriniz ve gümrük müşaviriniz aynı masada olsun. Biri faturayı, diğeri beyannameyi hazırlıyor; ikisi uyuşmazsa yük bekler.
- Proforma faturadaki bilgiler ile ticari fatura arasında fark olmasın. Alıcı proformayı onayladıysa, ticari fatura onun kopyası gibi olmalıdır.
- Faturanın İngilizce bir kopyasını alıcıya gönderin. Türkçe fatura alıcının gümrüğünde kabul görmeyebilir.
Bu konu vergi mevzuatına doğrudan bağlıdır ve düzenlemeler değişebilir. Kendi durumunuz için mutlaka mali müşavirinize danışın.