Deniz yolu sevkiyatında en can sıkıcı sürprizlerden biri, mal yola çıktıktan haftalar sonra gelen ek faturadır. Bu faturaların büyük kısmı, konteynerin ya da malın limanda veya depoda serbest süreyi aşmasından doğar. Demuraj, detention ve ardiye kelimelerini bilmek, bu masrafları önlemenin ilk adımıdır.
Temel kavramlar
Demuraj: Konteyner, limanın konteyner sahasında taşıyıcının tanıdığı serbest süreyi aşarsa, taşıyıcı hat bunun için günlük ücret alır. Yani konteyner limanda beklediği her ek gün için ödeme yapılır.
Detention: Konteyner limandan çıktıktan sonra, yükleme ya da boşaltma için müşteride kaldığı sürede serbest süreyi aşarsa uygulanan ücrettir. Boş konteynerin zamanında iade edilmemesi en sık sebeptir.
Ardiye: Malın ya da konteynerin liman, antrepo veya depo alanında depolanması için alınan ücrettir. Taşıyıcı hattın değil, depolama yapan işletmenin ücretidir.
Bu kavramların ayrıntıları ve isimlendirmesi limana ve taşıyıcıya göre değişebilir. Her sevkiyatta serbest süreleri ve günlük ücretleri forwarderınızdan yazılı olarak isteyin.
Bu masraflar neden oluşur?
- Gümrük işlemlerinin gecikmesi ya da belge eksikliği
- Alıcının malı zamanında teslim almaması
- Akreditifte belge uyumsuzluğu nedeniyle ödemenin ve teslimin gecikmesi
- Yükleme gününün kaçırılması ve konteynerin limanda beklemesi
- Boş konteynerin yüklemeye geç alınması ya da geç teslim edilmesi
Görüldüğü gibi sebeplerin çoğu, belge ve planlama hatalarından kaynaklanır.
Kim öder?
Kimin ödeyeceği, büyük ölçüde teslim şekline ve sözleşmeye bağlıdır. Yükleme limanındaki gecikmeler genellikle gönderici tarafında, varış limanındaki gecikmeler ise alıcı tarafında oluşur. Ancak varış limanındaki gecikme sizin belge hatanızdan kaynaklanıyorsa, alıcı bu masrafı size yansıtmak isteyebilir. Bu yüzden sözleşmede ve teklifte bu masrafların kime ait olduğunu açıkça yazın. Hukuki ayrıntılar için avukatınıza danışın.
Nasıl önlenir?
Belgeleri önceden hazırlayın: Fatura, çeki listesi ve konşimento taslağını yüklemeden önce kontrol edin. Belge uyumsuzluğu, varış limanında beklemenin en yaygın sebebidir.
Serbest süreyi bilin: Her sevkiyatta yükleme ve varış limanındaki serbest süreleri öğrenin. Gerekirse taşıyıcıdan ek serbest süre talep edin; büyük ya da düzenli sevkiyatlarda bu mümkün olabilir.
Yükleme gününü gerçekçi planlayın: Boş konteyneri, mal hazır olmadan almayın. Üretim takviminizle konteyner alma gününü uyumlu hale getirin.
Alıcıyı bilgilendirin: Malın varış tarihini alıcıya önceden bildirin, gümrük işlemleri için hazırlanmasını isteyin.
Ödeme ve belge akışını hızlandırın: Vesaik mukabili ya da akreditifli işlemlerde belgelerin bankaya zamanında ulaşması, varışta beklemeyi önler.
Maliyet hesabına ekleyin
İlk sevkiyatlarınızda, olası bekleme masrafları için fiyatınızda küçük bir pay bırakmayı düşünebilirsiniz. Özellikle yeni bir varış limanına ya da yeni bir alıcıya ilk kez gönderim yapıyorsanız, süreçlerin ne kadar hızlı işleyeceğini bilemezsiniz. Deneyim kazandıkça bu payı küçültebilirsiniz.
Sürpriz faturaya karşı
Ek fatura geldiğinde hemen ödemeden önce detaylarını isteyin: hangi gün sayısı, hangi tarife, hangi sebep. Hatalı hesaplanan faturalar olabilir. Forwarderınızla bu konuda düzenli iletişim kurmak, sorunları erken çözmenizi sağlar.
Kontrol listesi
- Serbest süreler ve ücretler yazılı olarak alındı mı?
- Belgeler yüklemeden önce kontrol edildi mi?
- Masrafların kime ait olduğu sözleşmede yazılı mı?
- Alıcı varış tarihinden haberdar mı?
Limanda geçen her gün para demektir. Planlı çalışan üretici, bu masrafları büyük ölçüde önleyebilir.